عوامل مؤثر بر نیرو و انرژی برای جداکردن زیره از بوته زیرة سبز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

2 استاد دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران

3 استادیار پژوهش مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

چکیده

زیرة سبز گیاهی یکساله و یکی از گیاهان زراعی مستعد برای مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران است.  زیرة سبز  به­ دلیل نیاز آبی کم و کوتاه بودن فصل رشد آن در سال­های اخیر مورد توجه کشاورزان قرار گرفته است.  زیرة سبز در زمان برداشت مقاومت کمی در برابر ریزش دارد و اگر توجه نشود بخش عمده­ای از محصول از دست می­رود.  دلیل ریزش دانه در حین برداشت یا قبل از آن، کاهش نیروی اتصال دانه به بوته است.  لذا به منظور بررسی: الف) عوامل مؤثر بر مقاومت دو سطح (در امتداد محور طولی دانه و عمود بر آن) و ب) نوع زیره (دیم و آبی) بر نیرو و انرژی لازم برای جدا کردن دانه از بوته این تحقیق عملی شد.  نتایج نشان داد که میانگین نیرو و انرژی لازم برای کندن دانه­های زیره از بوته به ترتیب برابر 995/0 نیوتن و 747/0 میلی­ژول است.  همین مشخص شد که رطوبت مهمترین فاکتوری است که نیرو و انرژی مورد نیاز برای کندن دانة زیره را تحت تاثیر قرار می­دهد به‌طوری‌که با افزایش رطوبت، نیرو و انرژی مورد نیاز برای کندن دانه افزایش می­یابد.  نتایج بررسی اثرهای دوگانة جهت کندن و رطوبت نشان داد که بیشترین اختلاف بین سطوح مختلف جهت کندن، در رطوبت 9/5 درصد است.  در صورت اعمال نیرو در جهت عمود بر محور دانه، نیرو و انرژی مورد نیاز برای کندن دانه به ترتیب 26 و 20 درصد نسبت به حالت اعمال نیرو در امتداد محور دانه کاهش می­یابد.  همچنین کمترین اختلاف بین سطوح مختلف سرعت، در رطوبت 9/5 درصد است و در سطح رطوبت 5/13 درصد، اختلاف بین هر سه سطح سرعت معنی­دار و بیشترین تأثیر سرعت بر انرژی کندن دانه زیره در این رطوبت است.   

Anon. 1999. Moisture measurment-unground grain and seeds. ASAE Standard S352.2.

Anon. 2006. Agricultural Statistical Bulletin. Ministry of Jihad-Agriculture. Khorasan Organization. (in Farsi)

Blahovec, J., Bares, J. and Patocka, K. 1995. Physical properties of sea buckthorn fruits at the time of their harvesting. Scientia Agric. Bohemica. 26,267-278.

Hoag, D. L. 1972. Properties of related to soybean shatter. Trans. ASAE. 15(3):492-497.

Hoag, D. L. 1975. Determination of the susceptibility of soybean to shatter. Trans. ASAE. 18(6): 1174-1179.

Kadkol, G. P., Macmillan, R. H., Burrow, R. P. and Halloran, G. M. 1984. Evaluation of Brassica genotypes for resistance to shatter. I. Development of a laboratory test. Euphytica 33, 63-73.

Kafi, M., Rashed, M., Kocheki, A. and Molafilabi, A. 2002. Cumin. Mashhad University Pub. (in Farsi)

Khazaee, J. 2003. Force requirement for pulling off chick pea pods as well as fracture resistance of chick pea pods and grains. Ph.D. Thesis. Power and Machinery Dep. Tehran University. (in Farsi) 

Lamp, B. and Buchele, W. F. 1960. Centrifugal threshing of small grain. Trans. ASAE. 48(6): 1654-1657.

Lee, S. W. and Huh, Y. K. 1984. Threshing and cutting forces for Korean rice. Trans. ASAE. 48(6):1654-1657.

Singh, K. K. and Burkhard, T. H. 1974. Rice plant properties in relation to loading. Trans. ASAE. 17(6):1169-1172.

Singh, K. and Gasawami, T. 1998. Mechanical properties of cumin seed under compressive loading. J. Food Eng. 36, 311-321.