ارزیابی فنی و اقتصادی آبیاری با لوله‌های کم فشار (هیدروفلوم) و مقایسه آن با آبیاری سنتی و بارانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان

2 دانشیار مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی کرج

چکیده

کمبود و کاهش تدریجی منابع آب با کیفیت مناسب، از مهمترین عوامل محدودکننده تولیدات کشاورزی در ایران به شمار می‌رود و از این رو استفادة بهینه از منابع آب و افزایش کارایی مصرف آب از ضروریات بخش کشاورزی محسوب می‌شود.  در این خصوص به‌کارگیری سامانه‌های آبیاری کم‌فشار از جمله هیدروفلوم به­ عنوان گزینه‌ایبه­جای روش‌های سنتی قابل توصیه است.  این تحقیق، با هدفارزیابی و مقایسة توزیع آب با استفاده از هیدروفلوم با روش‌های سنتی و بارانی انجام شد.  مزارعی در دشت کبودرآهنگ همدان که تحت کشت سیب­زمینی بودند انتخاب و این تحقیق در آنها اجرا گردید.  حجم آب ‌مصرفی در طول فصل زراعی، عملکرد محصول، و رطوبت خاک قبل و بعد از آبیاری اندازه­گیری و کارایی مصرف آب ارزیابیشد.  نتایج نشان دادکهتلفات آب در مزارعی که با استفاده از هیدروفلوم آبیاری می‌شوند، به­صورت نفوذ عمقی ولی در مزارعبا سیستمآبیاری سنتی به­ صورت رواناب و نفوذ عمقی است.  رواناب سطحی در دو روش توزیع سنتی‌ و هیدروفلوم‌به­ ترتیب حدود 8/25 و 15 درصد برآورد شد.  راندمان پتانسیل کاربرد، راندمان کاربرد چارک پایین، یکنواختی توزیع، و ضریب یکنواختی کریستین سن در روش هیدروفلوم به ­ترتیب 50، 2/48، 2/79، و77درصد به دست آمد.  این شاخص­ها در روش سنتی به ترتیب 8/44، 9/34، 65/87، و 1/89 درصدو در روش بارانی به­ ترتیب 6/57، 56، 3/70، 6/76برآورد شد.  کارایی مصرف آب به روش سنتی،هیدروفلوم و بارانی به ­ترتیب 2/1،4/2 و 2/3 کیلوگرم به ازای هر متر مکعب آب تخمین زده شد.  توزیع آب با استفاده از هیدروفلوم با کاهش 21 درصد حجم آب مصرفی و افزایش 100 درصدی کارایی مصرف آب نسبت به‌ روش سنتی همراه بود.  در توزیع آب با هیدروفلوم، درآمد کشاورز 39376600 ریال در هکتار نسبت به روش سنتی بالاتر است.  همچنین نتایج نشان داد که نسبت سود به هزینه در روش هیدروفلوم 6 است.

Abbasi, F., Sohrab, F., Zarei, G., Arasti, A. and Nayrizi, S. 2009. Analysis of irrigation efficiency in Iran. Final Research Report. IRD1-85084. Iran Water Resources Management Company. (in Farsi)

Alizadeh, A. 2004. Irrigation System Design. The 5th Ed. Astan-e-Ghods-e-Razavi Press. 583 pp. (in Farsi)

Anon. 2008. Selected Statistics. Management Plan and Planning Bureau of Statistics. (in Farsi)

Howitt, R. E., Wallender, W. W. and Weaver, T. 1990. Economic analysis of irrigation technology selection: the effect of declining performance and management In: Social, Economic, and Institutional Issues in Third World Irrigation Management, R. K. Sampath and R. A. Young (Eds.) Studies in Water Ppolicy and Management, No. 15, Westview Press. San Francisco. 437-464.

Jibin, L. and Foroud, N. 2000. Evaluation of a gated pipe basin irrigation method in China. Hebei Academy of Agriculture Sciences.

Karami, V and Samadi Bahrami, R. 2005. Improved surface irrigation methods by using gated pipes. Technical Workshop on Surface Irrigation. 209-221. (in Farsi)

Minaei, S., Behzadi, M. and Marofpore, M. 2005. Technical and economical evaluation of low pressure distribution systems with furrow and sprinkler irrigation system. Technical Workshop on Surface Irrigation.159-172. (in Farsi)

Osman, B. and Hassan, E. 2003. Evaluation of surface irrigation using gated pipes techniques in field crops and old horticultural farm. Agricultural Engineering Research Institute. Egypt.

Rozati, M. and Valizadeh, N. 2009. Use of gated irrigation system (Hydroflume) in irrigation farms, gardens and water. 2nd National Congress of the Effects of Drought and Management Strategies. Isfahan Center for the Research of Agricultural Science & Natural Resources. (in Farsi)

Salemi, H., Nikooie, A., Rezvani, M. and Jafari, A. M. 2005. Technical and economical evaluation of sprinkler irrigation system of potato in Isfahan and Hamedan provinces. Final Research Report. No. 84/344. Agricultural Engineering Research Institute. Karaj. (in Farsi)

Shamili, M. 2005. Reviewing the irrigation systems Karun Agro Industry Co. Technical Workshop on Surface Irrigation. 231-246. (in Farsi)

Steigum, E. J. 1983. A financial theory of investment behavior. Econometrica. 51, 637-645.

Tecle, A. and Yitayew, M. 1990. Preference ranking of alternative irrigation technologies via a multicriterion decision-making procedure. Trans. ASAE. 33, 1509-1517.