اثر روش‌ کاشت و مقدار بذر بر عملکرد کلزا در اراضی لب‌شور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

2 عضو هیئت علمی بخش اصلاح ‌بذر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

چکیده

شوری خاک از مشکلات بزرگدر جنوب خوزستان است.  این پژوهش طی دو سال 86-1384در ایستگاه تحقیقات کشاورزی شاوور واقع در شمال اهواز، در یک خاک رسی- سیلتی با شوری 8 دسی‌زیمنس بر متر به صورت کرت‌‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا ‌شد.  کرت‌‌های اصلی شامل شش روش‌ کاشت 1- بذرپاش+ دیسک (P1)، 2- بذرپاش + دیسک + کروگیت (P2)، 3- خطی‌کار (P3)، 4- خطی‌کار + کروگیت (P4)، ‌5- جوی‌‌‌پشته­کار غلات با دوخط روی پشته (P5)، و ‌6- جوی‌پشته‌‌کار غلات با سه خط روی پشته (P6) و کرت‌‌های فرعی شامل چهار میزان بذر 6، 9، 12، و 15 کیلو‌گرم در هکتار و رقم کلزا کشت شده هیبرید هایولا 401 بود.  نتایج نشان داد روش‌های کاشت از نظر میزان مصرف سوخت، ظرفیت مزرعه‌ای، و زمان مورد نیاز برای عملیات کاشت اختلاف بسیار معنی‌دار داشتند.  کمترین مصرف سوخت به میزان 02/5 لیتر بر هکتار از روش P3 و پس از آن میزان 6 لیتر بر هکتار از روش P5 به­دست آمد.  بیشترین ظرفیت مزرعه‌ای (73/1 هکتار بر ساعت) در P5 حاصل شد و نسبت به روش‌های P1 تا P4 و P6، به‌ترتیب به میزان 63، 156، 5، 104 و 8 درصد افزایش نشان داد.  کمترین زمان مورد نیاز (58/0 ساعت بر هکتار) در روش کاشت P5 به‌دست آمد و نسبت به روش‌های کاشت P1 تا P4 و P6، به‌ترتیب به میزان 38، 60، 13، 150 و 6 درصد کاهش نشان داد.  بین روش‌های کاشت از نظر عملکرد دانه، درصد سبز شدن بذر، تعداد بوته در مترمربع، و تعداد خورجین در بوته تفاوت معنی‌دار بود اما از نظر تعداد دانه در خورجین و وزن هزاردانه تفاوت‌ها معنی‌دار نبودند.  بین مقادیر بذر از نظر عملکرد دانه و تعداد بوته در مترمربع و تعداد دانه در خورجین تفاوت معنی‌دار بود، اما از نظر مدت زمان جوانه‌زنی، درصد سبز شدن بذر، تعداد خورجین در بوته، و وزن هزاردانه تفاوت‌ها معنی‌دار نبودند.  بیشترین عملکرد دانه (2134 کیلوگرم در هکتار)، درصد سبز شدن (86 درصد)، تعداد بوته در مترمربع (99 بوته)، تعداد خورجین در بوته (78 عدد)، تعداد دانه در خورجین (23 عدد) از روش کاشت ‌P5 به‌دست آمد.  در نتیجه، برای کشت کلزا هیبرید هایولا 401 در اراضی لب‌شور خوزستان روش‌‌ کاشت دو خط به فاصلة 30 سانتی­متر روی پشتة 60 سانتی­متری با مصرف بذر 12-9 کیلوگرم در هکتار پیشنهاد می‌شود.

Afshar, H., Haghayeghi, A. and Fallah, T. A. 2003. Effects of planting arrangement and irrigation method on water use effectiveness, yield quantity and quality on canola. Principles of Agricultural Mechanization. 1st National Congress and Festival on Oil Seed. Agricultural-Jehad Organization. Golestan. Iran. (in Farsi)

Anon. 2005. Manual of canola production on different climate in Iran (2003-2004). Oil Seeds Research Department. Seed and Plant Improvement Institute. Karaj. Iran. (in Farsi)

Ashraf, M., Nazir, N. and Neilly, T. M. 2001. Comparative salt tolerance of amphidiploids and diploid Brassica species. Plant Sci. 160, 683-689.

Ashtarilarki, M., Asoodar, M. A. and Saadatfard, M. 2008. The effect of different seeding methods and using header extension on yield and harvesting losses of Canola. The 5th National Conference on Agricultural Machinery Engineering & Mechnization. Aug. 27-28. Mashhad. Iran. 1091-1101. (in Farsi) 

Bagheri, M. and Faraji, A. 2003. Effects of planting arrangement and plant density on yield and yield components of canola Quantum variety. Final Research Report No. 83/763. Agriculture and Natural Resources Research Center of Gorgan. Iran. (in Farsi)

Buttar, G. S., Thind, H. S. and Aujla, M. S. 2006. Methods of planting and irrigation at various levels of nitrogen affect the seed yield and water use efficiency in transplanted oilseed rape (Brassica napus L.). Agric. Water manage. 85, 253-260.

Dehghan, E. 2005. Effects of tillage method on energy consumption, yield and yield components of rice varieties (Oryza Sativa L.) of drybed seeding in Shawoor, Khouzestan. M. Sc. Thesis. Faculty of Agriculture. Shahid Chamran University. Ahwaz. Iran. (in Farsi) 

Diepenbrock, W. 2000. Yield analysis of winter oil-seed rape (Brassica napus L.). A Review. Field Crops Res. 67, 35-49.

Domier, K. W., Wasylciw, W. M., Ren, M., Chanasyk, D. S. and Robertson, J. A. 1992. Response of canola and flax to seedbed management practices. In Proc. Am. Soc. Agric. Eng. Int. Meeting. Nashville. TE. Dec. 15-18. ASAE.  St. Joseph. MI 49085-9659. USA.

Enferad, A., Majnonhosaini, N., Postini, K. and Khajeatari, A. 2004. Evaluation of germination on canola varieties in saline conditions. Agric. Magazine. 2 (7). (in Farsi)

Fahong, W., Xuqing, W. and Sayre, K. 2004. Comparison of conventional, flood irrigated, flat planting with furrow irrigated, raised bed planting for winter wheat in China .Field Crops Res. 87(1): 35-42.

Fanaei, H. R., Kaikha G. A., Akbarimoghadam H., Modaresnajafabadi S. S., Naroeirad M. R.  2006. Effect of planting method and seed rate on yield and yield components of canola Hayola 401 variety in Systan regions. Seed and Plant. J. 21(3): 399-410. (in Farsi)

Faraji, A. 2006. Effects of seed rate and distance between planting rows on yield and yield components of canola Quantum variety. Final Research Report. Agriculture and Natural Resources Research Center of Mazandaran. Iran (in Farsi)

Heidariesharifabad, H. 2002. Plant and Salinity. Forests and Natural Rsources Research Institute Pub. Karaj. Iran. (in Farsi) 

Homaee, M. 2003. Plants Response to Salinity. Iranian National Committee on Irrigation and Drainage Pub. Tehran. Iran. (in Farsi)

Karayel, D. and Özmerzi, A. 2002. Effect of tillage methods on sowing uniformity of maize. Canadian Biosys. Eng. 44(2): 23-26.

Kenneth E. L. and Burton L. J. 2004. Seed size and seeding depth influence on canola emergence and performance in the northern great plains. Agron. J. 96, 454-461

Khan, M. J., Khattak, R. A. and Khan, M. A. 2000. Influence of sowing methods on the productivity of canola grown in saline soil. Pakistan J. Biol. Sci. 3(4): 687-691.

Kumar, O. 1995. Salt telorance in oil seed Brassica present status and future prospects. Plant Breed. Abs. 65(10): 1439-1447.

Mirmohammady-Maibody, S. A. M. and Ghareyazie, B. 2003. Physiological Aspects and Breeding for Salinity Stress in Plants. Isfahan University of Technology Pub. Isfahan. Iran. (in Farsi)

Morgan, D. G. 1982. The regulation of yield components in oil seed rape (Brassica napus L.). J. Sci. Food Agric. 33, 1266-1268.

Mujtaba, M., Imran, H. S. and Noorullah, K. 2003. Impact of row spacing and fertilizer levels (Diammonium Phosphate) on yield and yield components of canola. Asian J. Plant Sci. 2(6): 454-456.

Porshekohi, R. 2003. Effects of seed rate and distance beetwine planting rows on yield and yield components of canola in Ghazvin region. Final Research Report No. 82/1170. Agriculture and Natural Resources Research Center of Ghazvin. Iran. (in Farsi)

Rahnama, A. A. 2004. Evaluation and determination of best planting method and plant density on canola in north Khuzestan province. Final Research Report No. 82/420. Agriculture and Natural Resources Research Center of Khuzestan. Iran. (in Farsi)

Roodi, D. and Hedayatzadeh, H. 2004. Effect of seeding method and seed rate on yield and yield components of canola. The 8th Iranian Crop Production and Breeding Congress. Aug. 25-27. The University of Guilan. Rasht. Iran. (in Farsi) 

Sierrts, H. P., Geisler, G., Leon, J. and Diepenbrock, W. 1987. Stability of yield components from winter oil-seed rape (Brassica napus L.). J. Agron. Crop Sci. 158, 107-113.

Taherzadeh, M. H. 2005. Determining of sodic and saline soils distribution in Khuzestan using RS-GIS and thire reclimation by saline and nonsaline water. The Proceeding of Water, Agriculture and Future Challenges Seminar. Feb. 17-18.  Agricultural Research Center of Safiabad. Dezful. Iran. (in Farsi)