فناوریهای پس از برداشت
علیرضا قدس ولی
چکیده
گندم به دلیل تامین حدود ۴۷ درصد کالری روزانة خانوارهای ایرانی، مهمترین محصول راهبردی بخش کشاورزی کشور محسوب میشود. به منظور جایگزینی روشهای نوین و کم خطر در انبار کردن دانههای غلات همراه با حفظ کیفیت آن، در این تحقیق اثر غلظت گاز ازن و مدت زمان ازندهی روی برخی ویژگیهای دانه گندم رقم مروارید شامل میزان جوانهزنی، عدد ...
بیشتر
گندم به دلیل تامین حدود ۴۷ درصد کالری روزانة خانوارهای ایرانی، مهمترین محصول راهبردی بخش کشاورزی کشور محسوب میشود. به منظور جایگزینی روشهای نوین و کم خطر در انبار کردن دانههای غلات همراه با حفظ کیفیت آن، در این تحقیق اثر غلظت گاز ازن و مدت زمان ازندهی روی برخی ویژگیهای دانه گندم رقم مروارید شامل میزان جوانهزنی، عدد زلنی، مقدار چربی، اسیدیته و عدد پراکسید روغن، میزان آلودگی قارچی و میزان افلاتوکسین کل پس از طی دورة چهار ماهة نگهداری با استفاده از طرح کاملاً تصادفی در قالب آزمایشهای فاکتوریل 4×4 با چهار سطح غلظت گاز ازن (صفر پی.پی.ام حجمی ، 25 پی.پی.ام حجمی،50 پی.پی.ام حجمی و 75 پی.پی.ام حجمی) و چهار سطح مدت زمان ازندهی (7، 5، 3 و 1 روز) بررسی گردید. نتایج تجزیة واریانس نشان داد که تیمارهای غلظت گاز ازن، مدت ازندهی و اثر متقابل غلظت گاز ازن بههمراه مدت ازندهی تأثیر معنیداری (0.01>P) بر ویژگیهای جوانهزنی، عدد زلنی، میزان آلودگی قارچی و افلاتوکسین کل دانه گندم مورد آزمایش دارد بهطوری که کمینة میزان جوانهزنی (94 درصد) در غلظت 75 قسمت در میلیون حجمی (پی.پی.ام حجمی) و بیشینة آن (99.0 درصد) در غلظتهای صفر و 25 پی.پی.ام حجمی (بدون اختلاف معنیدار (0.05>P))، بیشینة میزان رسوب زلنی (34.19 میلیلیتر) در غلظت 50 پی.پی.ام حجمی و کمینة آن (30.16 میلیلیتر) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی، کمینة میزان آلودگی قارچی (88.3 کلنی در گرم نمونه) در غلظت 75 پی.پی.ام حجمی و بیشینة آن (2725.0 کلنی در گرم نمونه) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی ، بیشینة میزان تولید افلاتوکسین کل (14.96 میکروگرم در گرم) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی و کمینة آن (غیر قابل اندازهگیری) در غلظت 75 پی.پی.ام حجمی مشاهده شد. نتایج تجزیة واریانس نشان داد که مدت ازندهی تأثیر معنیدار (0.01>P) روی ویژگیهای جوانهزنی، عدد زلنی، میزان آلودگی قارچی و افلاتوکسین کل دانة گندم مورد آزمایش دارد بهطوری که بیشینة جوانهزنی (100 درصد) با اعمال 5 روز و کمینة آن (96 درصد) در مدت 3 روز، بیشینة عدد زلنی (32.72 میلیلیتر) (بدون اختلاف معنیدار با 1 و 5 روز) پس از 3 روز و کمینة آن (32.15 میلیلیتر) پس از 7 روز مشاهده شد. نتایج تحقیق نشان داد که افزایش غلظت گاز ازن موجب کاهش معنیدار (0.01>P) میزان آلودگی قارچی و میزان تولید افلاتوکسین کل دانة گندم میشود. کمینة میزان آلودگی قارچی (88.3 کلنی در گرم نمونه) در غلظت 75 پی.پی.ام حجمی و بیشینة آن (2725.0 کلنی در گرم نمونه) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی مشاهده شد. بیشینة میزان تولید افلاتوکسین کل (15.11 میکروگرم در گرم) در غلظت صفر پی.پی.ام حجمی و یک روز ازندهی و کمینة آن (غیر قابل اندازهگیری) با اعمال غلظتهای بالاتر از 50 پی.پی.ام حجمی در تمامی مدتهای ازندهی مشاهده شد. بنابراین، استفادة کنترل شده از گاز ازن به عنوان روشی نوین و دوستدار محیط زیست در فرآوری پس از برداشت میتواند به بهبود کیفیت و ایمنی دانههای گندم در دوره انبارداری کمک کند.
