ارزیابی مسائل فنی و اجرایی ژئوممبران جهت پوشش مخازن آب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

محقق موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

چکیده

محدودیت منابع آبی در کشور، حفظ آب و کاهش تلفات آب را از مخازن ذخیره، به خصوص در مناطق خشک و نیمه­خشک، کاملاً ضروری می‌نماید.  برای کنترل نشت از مخازن آب، تاکنون روش‌های متعدد به کار گرفته شده است.  به رغم کاربرد وسیع پوشش بتن در این مخازن، ترک­خوردگی‌ها و تخریب‌ها که در دوران بهره‌برداری به دلایل گوناگون بروز می‌کند مشکلات عدیده‌ای نظیر نشت بیش از حد انتظار و تلفات آب را در پی دارد که کارآیی این پوشش‌ها را محدود می‌سازد.  امروزه استفاده از پوشش‌های ژئوسنتتیک، نظیر ورقه‌های ژئوممبران، به دلیل هزینۀ کم اجرا و نشت ناچیز آب، مورد توجه بهره‌برداران قرار گرفته است.  در این تحقیق ابتدا مشکلات موجود در مراحل مختلف طراحی و اجرای پوشش ژئوممبران روی استخر ذخیره آب بتنی فرسوده بررسی و پس از آن با آزمون نشت به روش آب­ایستی، کارآیی این نوع پوشش در کنترل نشت آب از استخر در شرایط مختلف ارزیابی شد.  نتایج نشان می‌دهد که نصب و اجرای پوشش‌های ژئوممبران باید به گونه‌ای باشد که از اعمال تنش اضافی بر آن­ها جلوگیری شود.  همچنین، اجرای این پوشش‌ها روی بتن‌های با عمر بالا و دیواره‌های شیب­دار نیازمند تمهیدات خاص در مراحل طراحی، نصب، و نگهداری است.  ارزیابی تلفات آب در استخر با پوشش ژئوممبران نیز نشان می‌دهد که طراحی مناسب و اجرای دقیق اتصالات در محل اجزای جانبی استخر، تا حد چشمگیری میزان نشت را کاهش می‌دهد.  همچنین نتایج نشان داد که اجرای مناسب ژئوممبران و آب­بندی صحیح این اجزا، نشت آب از استخر را به حد  9/16 میلی‌متر در روز بر مترمربع محدود می‌کند.   

Aldea, C. W., Shah, S. P. and Karr, A. F. 1999. Permeability of cracked concrete. J. Materials Struct. 32(219): 370–376.

Anon. 2003. Irrigation water conveyance ditch and canal lining, flexible membrane. conservation practice standard. Natural Resources Conservation Service. USDA.

Anon. 2006. Standard guide for selection of test methods to determine rate of fluid permeation through geomembranes for specific applications. ASTM D-5886.

Anon. 2011. GRI Test Methods GM13. Standard Specification for test properties and testing frequency for High Density Polyethylene (HDPE) smooth and textured geomembranes. Geosynthetic Institute. USA.

Branscheid, V. 1997. Irrigation investment briefs. FAO Investment Centre. Occasional Paper Series. No. 4.

Ghorbani, F., Roshanfekr, A., Fathi Moghaddam, M. and Tavakkoli Zadeh, A. A. 2006. Assessment of concrete and geosynthetic (geomembrane) linings in canals. Proceeding of the 1st National Conference on Irrigation and Drainage Networks Managements. Ahvaz. Iran. (in Farsi)

Ivy, D. and Narejo, D. 2003. Canal lining with HDPE. GFR. 21(5): 1-4.

Koerner, R. M. 1998. Designing with Geosynthetics. Prentice Hall. New Jersey. USA.

Movahedan, M., Maman Poush, A. and Abbasi, N. 2010. Assessment of water leakage in geosynthetic lined irrigation canals and water reservoirs (A case study). Proceeding of the 2nd Iranian Seminar on Geotechnical Issues of Irrigation and Drainage Networks. May 13. Karaj. Iran. (in Farsi)

Rahimi, H., Ghobadi Nia, M. and Ahmadi, H. 2004. Application of geosynthetics as drain under canals lining. Drainage systems under canals lining Workshop. Dec. 17. Tehran. Iran. (in Farsi)

Rahimi, H., Sohrabi, T. and Ghobadi Nia, M. 2007. Application of geosynthetics in irrigation and drainage projects. IRNCID. (Translated in Farsi).

Sattari, D. and Pourmehr, B. 2007. Using simple and fenced geomembrane instead of textured geomembrane (case study: Khoda Afarin irrigation network project). Proceeding of the 2nd Iranian Conference on Construction Experience of Hydraulic Structures and Irrigation and Drainage Networks. Oct. 23-25. Karaj. Iran. (in Farsi)

Scheirs, J. 2009. A Guide to Polymeric Geomembranes: A Practical Approach. John Wiley and Sons Pub. UK.

Schultz, B. and De Wrachien, D. 2002. Irrigation and drainage systems: Research and development in the 21st century. J. Irrig. Drain. 51(4): 311–327.

Snell, M. 2001. Lining old irrigation canals: thoughts and trials. J. Irrig. Drain.; 50(2):139-157.

Swihart, J. and Haynes, J. 2002. Canal-lining demonstration project year 10 final report. U. S. Department of The Interior Bureau of Reclamation (USBR).

Weber, C. T. 2008. Leakage through defects in geomembrane liners under high hydraulic heads. Ph. D Dissertation. The University of Texas.

Whitting, D. and Walitt, A. 1988. Permeability of concrete. Pub. SP-108: 1-1-18. American Concrete Institute. Detroit.