نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• داود صباحی بیدگلی

دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه MBA، دانشکده مدیریت و فناوری های نرم، دانشگاه مالک اشتر، تهران

چکیده

تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از عمیق‌ترین چالش‌های قرن بیست‌ویکم، بنیان‌های زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی سامانه‌های غذایی جهان را به‌طور فزاینده‌ای تضعیف کرده است. افزایش دما، تشدید رخدادهای حدی اقلیمی، کاهش منابع آب و ناپایداری تولید کشاورزی، امنیت غذایی میلیون‌ها نفر را در معرض خطر قرار داده و ناکارآمدی رویکردهای سنتی برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری را آشکار ساخته است. در چنین بستری، آینده‌پژوهی به‌عنوان رویکردی نظام‌مند برای مواجهه با عدم‌قطعیت‌های عمیق، امکان تحلیل آینده‌های ممکن و طراحی مسیرهای گذار به سامانه‌های غذایی مقاوم و پایدار را فراهم می‌کند. هدف این پژوهش، توسعۀ یک چارچوب آینده‌پژوهی جامع برای تقویت تاب‌آوری سامانه‌های غذایی در برابر تغییر اقلیم تا افق ۲۰۵۰ است. در این پژوهش، با تلفیق تحلیل روندهای جهانی، شناسایی نیروهای پیشران کلیدی، سناریونویسی اکتشافی و ارزیابی سیاستی، مسیرهای متفاوت آیندۀ سامانه‌های غذایی بررسی می‌شوند. چارچوب پیشنهادی سه بعد اصلی آینده‌پژوهی، تاب‌آوری اقلیمی و حکمرانی تطبیقی را به‌صورت یکپارچه در بر می‌گیرد و امکان ارزیابی اثرهای متقابل اقلیم، انرژی، فناوری و سیاست را فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادامۀ روندهای فعلی منجر به تشدید ناامنی غذایی، افزایش وابستگی به واردات و کاهش پایداری زیست‌محیطی خواهد شد، در حالی‌که گذار هدفمند مبتنی بر سیاست‌های انطباقی، نوآوری فناورانه و مدیریت یکپارچه منابع می‌تواند ظرفیت تاب‌آوری سامانه‌های غذایی را به‌طور معناداری افزایش دهد.

کلیدواژه‌ها

• آینده‌پژوهی
• سامانه‌های غذایی
• تغییر اقلیم
• تاب‌آوری
• سیاست‌گذاری غذایی

موضوعات

• صنایع غذایی

عنوان مقاله [English]

Development of a Foresight Framework for Climate Resilient Food Systems

نویسنده [English]

• Davoud Sabahi Bidgoli

Faculty of Management and Soft Technologies, Malek Ashtar University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Climate change, as one of the most profound challenges of the twenty-first century, has increasingly undermined the environmental, economic, and social foundations of global food systems. Rising temperatures, the intensification of extreme climatic events, growing water scarcity, and instability in agricultural production have placed the food security of millions at risk, while simultaneously exposing the limitations of conventional planning and policy-making approaches. In this context, foresight emerges as a systematic approach for addressing deep uncertainty, enabling the exploration of plausible futures and the design of transition pathways toward resilient and sustainable food systems. The objective of this study is to develop a comprehensive foresight framework to enhance the resilience of food systems to climate change through to the 2050 horizon. By integrating global trend analysis, identification of key driving forces, exploratory scenario development, and policy assessment, the research examines alternative future trajectories of food systems. The proposed framework coherently combines three core dimensions foresight, climate resilience, and adaptive governance allowing for the assessment of interactions among climate, energy, technology, and policy domains. The findings indicate that a continuation of current trajectories is likely to exacerbate food insecurity, increase dependence on imports, and erode environmental sustainability, whereas a deliberate transition grounded in adaptive policies, technological innovation, and integrated resource management can substantially strengthen the resilience capacity of food systems.

کلیدواژه‌ها [English]

• Foresight
• Food Systems
• Climate Change
• Resilience
• Scenario Development